Onkruid wieden zonder gif

Onkruid bestrijd je zonder gif door het te schoffelen vóórdat het zichtbaar groot is, door de grond bedekt te houden met mulch of groenbemesters, en door zaadvorming koste wat kost te voorkomen. Regelmaat verslaat inspanning: tien minuten per week is effectiever dan één lange zaterdag per maand.

Onkruid blijft een uitdaging — ook bij ons, ook na jaren. Wat het verschil maakt is niet een truc maar een ritme. Hieronder wat in de praktijk werkt op een moestuin die volledig zonder bestrijdingsmiddelen wordt bewerkt.

Schoffel wanneer je nog niets ziet

De belangrijkste techniek, en de meest genegeerde. Onkruid dat je duidelijk ziet staan, is al te groot. Het ideale moment is het witte-draadjes-stadium: de kiemplantjes zijn net ontkiemd en nauwelijks zichtbaar. Eén haal met een scherpe schoffel door de bovenste centimeter grond ontwortelt ze allemaal in één keer.

Doe dit op een droge, liefst winderige dag. De losgesneden plantjes drogen dan uit voordat ze opnieuw kunnen wortelen. Schoffelen in de regen is half werk.

Ken je vijand: eenjarig versus wortelonkruid

De aanpak verschilt wezenlijk per type.

Eenjarig onkruid — vogelmuur, herderstasje, melde, straatgras, en hanenpoot. Deze planten zetten alles op zaad. Schoffelen werkt uitstekend, mits je het herhaalt. De regel is: laat ze nooit in zaad schieten. Eén hanenpoot die uitzaait, kost je drie jaar wieden.

Wortelonkruid — kweekgras, zevenblad, akkerdistel, haagwinde, paardenbloem. Schoffelen maakt dit erger: elk stukje wortel dat je afsnijdt, loopt uit als een nieuwe plant. Deze moet je uitsteken, met een spitvork, en zo compleet mogelijk. Wat je in stukken hakt, vermenigvuldig je.

Bedek de grond

Kale grond is een uitnodiging. Elke vierkante meter die je bedekt houdt, hoeft niet gewied te worden.

• Mulch — een laag stro, gemaaid gras (dun uitgestrooid, anders gaat het broeien), houtsnippers op paden, of bladeren. Vijf centimeter houdt het meeste kiemonkruid tegen.
• Groenbemesters — phacelia, gele mosterd of winterrogge op een leeg bed. Ze houden onkruid weg én verbeteren de grond.
• Dichter planten — een gewas dat de grond snel overschaduwt, wiedt zichzelf. Aardappel en pompoen zijn hier goed in.

Wat we níet doen

Geen chemische bestrijdingsmiddelen, vanzelfsprekend. Maar ook geen kokend water of azijn op grote schaal: dat doodt het bodemleven waar we het juist van moeten hebben, en azijn verzuurt de grond. Op een enkel plantje tussen de tegels kan het, in een moestuinbed niet.

Ook geen zwart landbouwplastic over grote oppervlakten voor langere tijd. Het werkt tegen onkruid, maar het bodemleven onder een luchtdichte laag gaat achteruit en het plastic vergaat tot snippers die je nooit meer weg krijgt. Kartonnen dozen zonder tape doen hetzelfde werk en verteren gewoon.

De rol van gezelschap

Wat bij ons daadwerkelijk het verschil maakte, was niet een techniek maar het aantal handen. Sinds er een paar gepassioneerde fanatiekelingen bij zijn gekomen, houden we de hanenpoot kort. Wieden in je eentje is een klus; wieden met z'n vieren terwijl er gepraat wordt, is een uurtje dat voorbijvliegt.