Compost maken van tuin- en keukenafval

Compost maak je door afwisselend koolstofrijk "bruin" materiaal (bladeren, stro, karton) en stikstofrijk "groen" materiaal (gemaaid gras, keukenafval, onkruid) op te stapelen, ruwweg in de verhouding twee delen bruin op één deel groen. Houd de hoop vochtig als een uitgeknepen spons en zorg voor lucht. Binnen zes maanden tot een jaar heb je bruikbare compost.

Compost is het sluitstuk van een biologische moestuin. Wat het land geeft en wat je niet opeet, gaat terug de grond in. Je hoeft er weinig voor te kunnen — een hoop die je met rust laat wordt uiteindelijk ook compost — maar met een paar principes gaat het drie keer zo snel en ruikt het nergens naar.

Bruin en groen

Dit is het enige waar het echt om draait. Composteren is werk van bacteriën en schimmels, en die hebben zowel koolstof als stikstof nodig.

Streef naar ongeveer twee delen bruin op één deel groen, in volume gemeten. Te veel groen geeft een natte, stinkende massa. Te veel bruin en er gebeurt jarenlang niets.

Lucht en vocht

Een composthoop die dichtslaat, gaat rotten in plaats van verteren. Grof materiaal onderin — dunne takken, maisstengels — houdt de onderkant open. Omzetten met een riek versnelt het proces sterk: elke keer dat je de hoop omschept, komt er zuurstof bij en schiet de temperatuur weer omhoog.

Vocht: knijp een handvol samen. Voelt het als een uitgeknepen spons — vochtig maar er druppelt niets uit — dan is het goed. Te droog en het proces valt stil; te nat en het verzuurt.

De praktische opzet

Twee of drie vakken naast elkaar werkt het prettigst. In vak één gooi je nieuw materiaal. Vak twee is de hoop die aan het verteren is. Vak drie is klaar en wordt leeggehaald. Elke paar maanden schuift alles een vak op — dat omscheppen ís meteen het beluchten.

Zet de hoop op kale grond, niet op tegels. Zo kunnen wormen en bodemleven er vanzelf in trekken, en kan overtollig water weg.

Wat er niet in hoort

• Vlees, vis en gekookt eten — trekt ratten aan en gaat rotten in plaats van verteren.
• Zuivel en olie — zelfde probleem.
• Onkruid in zaad — een gewone hoop wordt vaak niet heet genoeg om zaad te doden. Je zaait het straks uit over je hele tuin.
• Wortelonkruid — kweek, zevenblad en haagwinde overleven de composthoop en beginnen er vrolijk opnieuw.
• Zieke planten — vooral koolplanten met knolvoet en aardappelloof met phytophthora. Die gaan bij het groenafval.
• Kattenbakvulling en hondenpoep — niet in compost die op eetbare gewassen komt.

Wanneer is het klaar?

Als je niet meer kunt zien wat het geweest is. Rijpe compost is donkerbruin, kruimelig, en ruikt naar bosgrond. Takjes en eierschalen mogen er nog in zitten. Reken op zes maanden tot een jaar voor een gewone hoop, sneller als je regelmatig omzet.

Uitstrooien doe je bovenop het bed, in een laag van twee tot vijf centimeter. Inwerken is niet nodig — regenwormen doen dat beter dan jij. Zie ook biologisch moestuinieren: zo begin je.