Zaaikalender: wat zaai en plant je wanneer
In Nederland loopt het moestuinseizoen ruwweg van februari (eerste zaai binnen) tot november (laatste oogst en groenbemesters). De vuistregel: kou-verdragende gewassen als tuinboon, spinazie en radijs kunnen vanaf maart de grond in; vorstgevoelige gewassen als boon, courgette en tomaat pas na de IJsheiligen, halverwege mei.
Een zaaikalender is een richtlijn, geen wet. Het weer van dat jaar, de ligging van je tuin en het type grond schuiven alles een week of twee op. Zandgrond warmt sneller op dan klei; een beschutte zuidkant loopt voor op een open akker. Wat hieronder staat is de kalender zoals wij hem in Calfven aanhouden.
De IJsheiligen, rond 11 tot 15 mei. Dat is in Nederland de vuistregel voor de laatste nachtvorst. Alles wat geen vorst verdraagt — bonen, courgette, pompoen, tomaat, mais — gaat pas ná die datum onbeschermd naar buiten.
Januari en februari — plannen en voorzaaien
Buiten gebeurt er weinig. Dit is de maand van het teeltplan: welke familie komt waar, wat ging vorig jaar goed, wat is niet geoogst. Eind februari kun je binnen op de vensterbank beginnen met paprika, aubergine en peper, die een lange groeitijd hebben. Tuinbonen en doperwten kunnen bij zacht weer al buiten.
Maart — het echte begin
Buiten zaaien: spinazie, radijs, tuinboon, doperwt, wortel (vroege rassen), pastinaak, sla.
Binnen voorzaaien: tomaat, kool, prei, selderij.
Planten: pootaardappelen vanaf eind maart, ui- en sjalotplantjes, knoflook als je dat in het najaar bent vergeten.
April — alles tegelijk
Buiten zaaien: wortel, biet, snijbiet, sla, rucola, raap, peterselie, pastinaak.
Planten: vroege kool, prei uitplanten zodra de plantjes potloodddikte hebben, aardappelen.
Houd rekening met nachtvorst: een dun vliesdoek over pas opgekomen zaailingen scheelt veel.
Mei — de omslag
Vóór de IJsheiligen: doorgaan met bladgewassen, bieten en wortels. Ná de IJsheiligen mag alles naar buiten: sperzieboon, snijboon, courgette, pompoen, komkommer, mais, tomaat en de eerste pompoenplanten. Dit is ook de maand waarin het onkruid het hardst gaat.
Juni — bijzaaien en eerste oogst
De eerste sla, radijs, spinazie en doperwten komen binnen. Blijf gespreid bijzaaien: elke twee weken een klein stukje sla, andijvie en bosui. Sperziebonen kun je tot eind juni blijven zaaien voor een late oogst.
Juli — oogsten, en alweer vooruitkijken
Hoogseizoen. Courgette, bonen, bieten en de eerste tomaten. Tegelijk: zaai nu boerenkool, winterpostelein, herfstsla en veldsla voor het najaar. Het lijkt te vroeg, maar deze gewassen hebben de lange dagen nodig om vóór de winter groot genoeg te zijn.
Augustus — het nieuwe jaar begint
Dit is de maand die veel beginnende moestuiniers verrast. Terwijl de zomeroogst binnenkomt, gaan de winterkolen de grond in: winterbloemkool, winterbroccoli, spruitjes. Ook aardbeien kunnen nu verjongd worden en de bedden krijgen waar nodig compost. Zie winterbloemkool en winterbroccoli planten.
September en oktober — de grote oogst
Pompoenen, late bonen, wortels, prei, boerenkool. Fruit is rijp — bij ons mag de hele buurt dan in het fruitbomenbos plukken. Lege bedden inzaaien met een groenbemester of afdekken met bladeren. Knoflook en winterui planten voor volgend jaar.
November en december — rust
Oogsten wat de vorst goed doet: boerenkool en spruitjes worden zoeter na een nachtje vriezen. Verder is dit de tijd van compost verplaatsen, gereedschap schoonmaken en het schriftje erbij pakken voor volgend jaar.
Veelgestelde vragen
Wanneer mag ik bonen buiten zaaien in Nederland?
Sperziebonen en snijbonen zaai je pas na de IJsheiligen, dus vanaf ongeveer 15 mei. Bonen zijn zeer vorstgevoelig en rotten bovendien weg in koude, natte grond. Tuinbonen zijn de uitzondering: die kunnen al in maart, of zelfs in november voor een vroege oogst.
Kan ik in augustus nog iets zaaien?
Zeker. Augustus is bij uitstek de maand voor winterkolen, veldsla, winterpostelein, spinazie en snelle radijs. Ook is het de laatste kans om een groenbemester te zaaien die vóór de winter nog groeit.
Wat zijn de IJsheiligen precies?
De IJsheiligen zijn de dagen rond 11 tot 15 mei, van oudsher de periode waarin in Nederland de laatste nachtvorst kan optreden. Het is geen exacte voorspelling, maar wel een bruikbare vuistregel voor het buiten zetten van vorstgevoelige planten.
Zin om mee te boeren?
de Bloeierij is een buurtproject in Calfven bij Ossendrecht. Buurtbewoners werken samen in de moestuin en verzorgen de dieren — en delen in de oogst. Geen geld, geen abonnement.
Bekijk hoe het werkt →